Τα στοιχεία ενός άρθρου και η ορολογία

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Ο ΤΙΤΛΟΣ

Ίσως να έχετε προσέξει στα άρθρα των εφημερίδων, των περιοδικών και των ιστοσελίδων πως πάνω- πάνω, πριν ξεκινήσει το κυρίως κείμενο υπάρχει μία σύντομη φράση, που αποτελείται από λίγες μόνο λέξεις (συνήθως 4-5 λέξεις). Αυτός είναι ο τίτλος του άρθρου μας. Με τον τίτλο έχουμε ως στόχο να ενημερώσουμε άμεσα, συνοπτικά και γρήγορα τους αναγνώστες για το ποιο είναι το θέμα που θα αναπτύξουμε παρακάτω.

Ο τίτλος θα πρέπει να:

  • «φωτογραφίζει», να περιγράφει δηλαδή, το θέμα μας
  • μην παραπλανά τους αναγνώστες και να μην είναι υπερβολικός, παρά τη «μόδα» που υπάρχει σε κάποια sites στο διαδίκτυο να εντυπωσιάζουν με υπερβολικούς τίτλους που δεν ανταποκρίνονται όμως στην πραγματικότητα και στο γεγονός στο οποίο αναφερόμαστε
  • να μην είναι κλισέ και «εύκολος» (όπως για παράδειγμα η λέξη «σοκ»)
  • να είναι δημιουργικός και να φτιάχνουμε έξυπνα λογοπαίγνια, όταν είναι εφικτό. Σε κάποιες κατηγορίες ειδήσεων, όπως στην πολιτική ή στην οικονομία, δεν είναι πολύ εύκολο να είμαστε δημιουργικοί, όμως π.χ. στα πολιτιστικά θέματα είναι πιο εύκολο
  • να κινεί την περιέργεια του αναγνώστη

Ποιό από τα παρακάτω άρθρα θα διαβάζατε άραγε κρίνοντας μόνο από τον τίτλο τους;

  • Ιταλία: 22χρονη εγκλωβισμένη στο ξενοδοχείο έτρωγε χιόνι για να επιβιώσει
  • «Έξυπνο» κουτί για χάπια σου θυμίζει πότε πρέπει να πάρεις το φάρμακο
  • Η Μισέλ Ομπάμα και οι μικρές λεπτομέρειες της ζωής της
  • Ντόμινο μπλόκο στήνουν από αύριο οι αγρότες
  • Κιλκίς: «Μακρυχέρα» ξάφρισε τις τσάντες τριών υπαλλήλων!
  • Τον αναζητούσε η Interpol, αλλά τον βρήκε η ΕΛ.ΑΣ.
  • Ιταλία: Ανησυχία για φράγμα που βρίσκεται πάνω σε ενεργό ρήγμα
  • Παντρεμένοι 73 χρόνια νίκησαν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ρατσισμό
  • Ασύρτικο από τον… βυθό της θάλασσας
  • Είναι η ευτυχία ένα όμορφο κουτάβι;
  • Η ταινία που στοίχισε 150 ευρώ
  • Ένας σταρ με ασπρόμαυρο τρίχωμα

Δραστηριότητες:

  • Μπορείτε να αιτιολογήσετε ποιοι τίτλοι σας άρεσαν περισσότερο
  • Aν μπορείτε να κάνετε αυτή την άσκηση στο σχολείο: διαβάστε ένα άρθρο στην τάξη χωρίς να έχετε δει τον τίτλο που έγραψε ο δημοσιογράφος και προσπαθήστε να βρείτε τον πιο έξυπνο τίτλο που θα ταίριαζε σε αυτό το άρθρο! Έπειτα κάντε σύγκριση με εκείνον του δημοσιογράφου. Είναι άραγε καλύτεροι οι δικοί σας;

ΤΟ ΛΙΝΤ

Το λιντ είναι η πρώτη παράγραφος του κειμένου μας, κάτω από τον τίτλο, που εξηγεί το θέμα λίγο περισσότερο, απαντώντας συνοπτικά στα 5 W και 1 Η. Θα λέγαμε σχηματικά ότι μοιάζει σαν το «τρέιλερ» μιας ταινίας, δηλαδή περιγράφει σύντομα το θέμα στους αναγνώστες. Έτσι, όταν ο αναγνώστης διαβάζει τον τίτλο και το λιντ θα πρέπει να έχει καταλάβει το θέμα που πρόκειται να αναπτυχθεί στο κείμενο.

Ένα παράδειγμα: το λιντ που συνόδευε τον τίτλο «Ένας σταρ με ασπρόμαυρο τρίχωμα» (περιοδικό Έψιλον, Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, τ. 1045, 2011) ήταν το εξής:

Λιντ:
«Πώς φαίνεται η Αθήνα σε έναν γάτο; Μια δημοσιογράφος και σκηνοθέτρια είχε την υπομονή (και τις ακροβατικές ικανότητες) να παρακολουθήσει με μία βιντεοκάμερα στο χέρι τις αναζητήσεις του ασπρόμαυρου γάτου της, του Ζορό, καθώς εκείνος ακολουθεί τα ένστικτά του. Το συμπέρασμα του ντοκιμαντέρ είναι ότι η Αθήνα, εκτός από απάνθρωπη, είναι και… «απόγατη» πόλη!»

Δραστηριότητες:

  • Τώρα, έχοντας διαβάσει και το λιντ, θα έλεγες ότι έχεις καταλάβει ποιο είναι το θέμα του συγκεκριμένου άρθρου;
  • Προσπάθησε τώρα να βρεις ένα θέμα που απασχολεί το σχολείο ή τη γειτονιά σου, κάνε το ρεπορτάζ σου ή τη συνέντευξή σου και γράψε το κείμενο σου. Γράψε επίσης έναν τίτλο και ένα ωραίο λιντ που θα παρακινήσουν κάθε αναγνώστη να συνεχίζει να διαβάζει το άρθρο σου.

ΟΙ ΛΕΖΑΝΤΕΣ

Τα κείμενα στις εφημερίδες και τα περιοδικά συνοδεύονται τις περισσότερες φορές από φωτογραφίες (στα περιοδικά δε, πάντα). Ίσως έχετε προσέξει πως οι φωτογραφίες συνοδεύονται από μικρά κειμενάκια που βρίσκονται πάντα πολύ κοντά σε αυτές. Αυτά τα μικρά κειμενάκια, τα οποία και πάλι γράφει ο δημοσιογράφος, λέγονται «λεζάντες» και αφορούν αυτό που δείχνει η φωτογραφία. Πιο συγκεκριμένα για τις λεζάντες ισχύει ότι είτε μας δίνουν περισσότερες πληροφορίες για την εικόνα (ποιός είναι εκείνος ή εκείνη που απεικονίζεται ή αυτό που συμβαίνει, πού, πότε συνέβη κ.λ.π), δηλαδή μας εξηγούν περισσότερα πράγματα για το γεγονός που βλέπουμε να συμβαίνει, είτε ο δημοσιογράφος σχολιάζει (άμεσα ή έμμεσα) αυτό που συμβαίνει στην εικόνα, δηλαδή κάνει ένα σχόλιο από το οποίο καταλαβαίνουμε τη γνώμη του για το συμβάν.

Προσοχή όμως: ποτέ, μα ποτέ, ποτέ στις λεζάντες δεν περιγράφουμε αυτό που ήδη δείχνει η φωτογραφία, γιατί αυτό το βλέπει ήδη ο αναγνώστης και δεν υπάρχει ανάγκη να περιγράψουμε με λέξεις αυτό που ήδη βλέπουμε!

Tι αποφεύγουμε όταν γράφουμε λεζάντες:

  • Δε γράφουμε γλαφυρά και «τραγικά» σε εικόνες δύσκολες, όπως π.χ σε κάποιο στιγμιότυπο πολέμου. Από την εικόνα και μόνο ήδη προκαλούνται συναισθήματα στους αναγνώστες. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι καλύτερο να παρέχουμε περισσότερες πληροφορίες για το τι συνέβη.
  • Δε γράφουμε ηθικά διδάγματα, σαν «είδατε λοιπόν που η ανθρωπότητα…»- αφήνουμε ελεύθερους τους αναγνώστες να βγάλουν το δικό τους συμπέρασμα.

Δραστηριότητες:

  • Μπορείτε να δείτε ένα σχετικό βίντεο (στα αγγλικά) με συμβουλές από τον διευθυντή του περιοδικού National Geographic David Brindley.  https://www.youtube.com/watch?v=3K-V4nTlAn0

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΗΓΗΤHΣ